رسول‌الله . سپس فرمود : همه شما مسئول يكديگريد و حاضران شما مىبايست به غايبان برسانند . « 1 » يعقوبى مىنويسد : پيامبراكرم ( ص ) در روز خروج از مكه ، كعبه را وداع كرد و اين آيه بر او نازل شد : أَلْيوْمَ أَكمَلْتُ لَكمْ دِينَكمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيكمْ نِعمَتى وَ رَضِيتُ لَكمُ الإِسْلأَمَ دِينَا . « 2 » پس شبانه رهسپار مدينه شد و در هجدهم ذيحجه در نزديكى جحفه در مكانى كه به آن « غديرخم » گويند ، خطبه خواند و دست على بن ابىطالب را بالا گرفت و فرمود : أَلستُ أولى بالمؤمنين من انفسهم ؟ گفتند : بلى يا رسول‌الله ! پس فرمود : من كنت مولاه فعلى مولاه ، اللّهم وال من والاه و عاد من عاداه . سپس فرمود : يا ايها الناس ا فى فرطكم و انتم واردى على الحوض و انى سائكم حين تردون على من الثقلين فانظروا كيف تخلفونى فيها . گفتند : آن دو ثقل چيست ؟ گفت : الثقل الاكبر كتاب الله سبب طرفه بيدالله و طرفه بايدكم فاستمسكوا به و لاتضلوا و لاتبدّلوا و عترتى اهل بيتى . « 3 » واقعه غديرخم ، تثبيت ولايت على بن ابىطالب ( ع ) پيامبراكرم ( ص ) آخرين پيامبر الهى و تنها پيامبرى است كه با رسالت جهانى و ابدى مبعوث گرديد ؛ چنان‌كه آيات متعددى نيز بر اين معنا تصريح دارد . « 4 » روشن است كه آخرين شريعت الهى بايد كامل‌ترين و با دوام‌ترين برنامه را مطرح سازد ؛ چراكه پس از اين شريعت ، پيامبر ديگرى مبعوث نخواهد شد تا انحرافات احتمالى آن در آينده را اصلاح كند . از سويى ، براى ادامه رسالت جهانى در قالب حكومتى كه بنيان‌گذار آن رسول‌الله بوده ، از نظر ضمانت اجرايى بايد فردى نيز

--> ( 1 ) . خطبه پيامبراكرم ( ص ) در المغازى واقدى ( ج 2 ، ص 1103 ) با اندكى تفاوت نقل گرديده ، ولى نقل يعقوبى صحيح به نظر مىرسد . ( 2 ) . مائده ( 5 ) : 3 . ( 3 ) . ابن‌واضح ، تاريخ يعقوبى ، ج 1 ، ص 507 . ( 4 ) . مانند اين آيات : « ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَد مِنْ رِجالِكمْ وَ لكنْ رَسُولَ اللهِ وَ خاتَمَ النَّبيينَ . » ( احزاب ( 33 ) : 40 ) ؛ « تَبارَك الَّذِى نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى عَبْدِهِ لِيكونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً » . ( فرقان ( 25 ) : 1 )